Trao đổi những vướng mắc về thực hiện chính sách ưu đãi người có công

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp nhấn mạnh: Thời gian qua, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội đã phối hợp các bộ, ngành liên quan ban hành nhiều thông tư, thông tư liên tịch hướng dẫn các địa phương giải quyết chính sách ưu đãi người có công tương đối đầy đủ và hoàn thiện hành lang pháp lý để thực hiện việc chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người có công, hướng đến mục tiêu người có công đạt mức sống cao hơn mức sống trung bình của dân cư cùng địa bàn.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện chính sách ưu đãi người có công đã phát sinh một số vướng mắc, hạn chế. Hệ thống văn bản chồng chéo, có một số điểm mâu thuẫn nhau; một số quy định chưa sát thực tiễn khiến việc triển khai gặp khó khăn như chế độ đối với người hoạt động kháng chiến, hỗ trợ nhà ở, thủ tục, hồ sơ hưởng trợ cấp...
Thứ trưởng cho rằng: Để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực hiện các đại biểu tham dự cần phản ánh, chia sẻ thẳng thắn những bất cập trong quá trình thực hiện các chính sách, đồng thời, cần tập trung trao đổi các nguyên nhân, tìm ra điểm bất hợp lý để cùng nhau tháo gỡ, đề xuất với Bộ để có hướng giải quyết kịp thời và sửa đổi, hoàn thiện các thông tư, thông tư liên tịch hướng dẫn cùng các Nghị định, thậm chí cả Pháp lệnh ưu đãi người có công.
 Nhiều khó khăn trong thực hiện chính sách ưu đãi người có công
Tại Hội thảo,  ông Hoàng Công Thái - Cục trưởng Cục Người có công cho biết: Thực hiện Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng (sửa đổi năm 2012) và Nghị định số 31/2013/NĐ-CP, Bộ đã chủ trì và phối hợp với các bộ, ngành liên quan ban hành các thông tư, thông tư liên tịch như: Thông tư số 05/2013/TT-BLĐTBXH; Thông tư số 16/2013/TT-BLĐTBXH; Thông tư liên tịch số 28/2013/TTLT-BLĐTBXH-BQP; Thông tư liên tịch số 41/2013/TTLT-BYT-BLĐTBXH; Thông tư liên tịch số 13/2014/TTLT-BLĐTBXH-BTC; Thông tư liên tịch số 45/2014/TTLT-BYT-BLĐTBXH...Như vậy, hành lang pháp lý để thực hiện chính sách ưu đãi người có công đã tương đối đầy đủ.
Các đại biểu tham dự Hội nghị ở khu vực phía Nam đã phản ánh, trao đổi nhiều ý kiến vướng mắc xung quanh các nội dung thực hiện chính sách đối với người có công, tập trung ở các vấn đề quan trọng như: về đối tượng lão thành cách mạng, tiền khởi nghĩa khi xem xét mở rộng thêm căn cứ xác nhận, đặc biệt là đối với người còn sống vì theo quy định hiện hành tại Nghị định số 31/2013/NĐ-CP thì người còn sống phải có lí lịch mới được xác nhận, trong khi người đã hy sinh, từ trần thì được sử dụng những căn cứ khác để công nhận như: lịch sử đảng bộ địa phương, các giấy tờ, tài liệu lưu trữ...; nghiên cứu, bổ sung chế độ bảo hiểm y tế đối với thân nhân lão thành cách mạng, tiền khởi nghĩa còn sống.
Đối với liệt sỹ, thương binh chưa có sự hướng dẫn cụ thể về thủ tục, hồ sơ xác nhận liệt sỹ đối với trường hợp bị bắt, tra tấn và việc khám giám định vết thương còn sót cũng gặp nhiều trở ngại. Đặc biệt, đa số các đại biểu cũng phản ánh khó khăn khi thực hiện chính sách đối với người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, người hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày. Cụ thể, chưa có hướng dẫn với trường hợp thương binh đồng thời là bệnh binh, thương binh đồng thời là người mất sức lao động mà bị mắc bệnh, hoặc sinh con dị dạng, dị tật thì có được xem xét giải quyết chế độ chất độc hóa học không và giải quyết hưởng chế độ như thế nào. Đối tượng là quần chúng nhân dân đã tham gia ủng hộ, nuôi giấu cán bộ cách mạng mà bị bắt tù, đày thì cần có xem xét và hướng dẫn thủ tục, hồ sơ ra sao để xác nhận...
Đại biểu Hồ Văn Lộc – Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Đồng Nai chia sẻ: Theo quy định tại Nghị định số 31 và Thông tư số 05 thì trường hợp hưởng chế độ tù đày được trả trợ cấp theo tháng. Nhưng có trường hợp vừa mới làm hồ sơ được hưởng thì chưa nhận được tiền truy lĩnh trong khi có trường hợp làm hồ sơ trước thì được hưởng cả tiền theo tháng và truy lĩnh, dẫn đến sự bất công giữa các đối tượng. Điều đó gây nên sự thắc mắc, phiền lòng của một số người nên cần xem xét thỏa đáng cho họ.
Bên cạnh đó, việc ủy quyền về thờ cúng liệt sĩ, ký giấy xác nhận về phong tặng Bà mẹ Việt Nam anh hùng có một số trường hợp là anh em trong gia đình không chịu xác nhận nên việc lập hồ sơ gặp khó khăn. Đồng thời, số tiền phải chi trả cho các trường hợp này thì địa phương cũng lúng túng trong xử lý, vì không thể giao trực tiếp cho đối tượng khi còn vướng mắc và cũng không thể giữ lại. Do đó, đại biểu Hồ Văn Lộc đề xuất: Nếu trường hợp phong tặng Bằng có thể được treo ở Nhà truyền thống ở phường, xã; còn tiền hưởng theo chế độ ưu đãi có thể giao cấp xã giữ hoặc chuyển vào Ngân hàng chờ đến khi hoàn tất thủ tục hồ sơ hợp lệ sẽ rút ra trao cho đối tượng hưởng chế độ theo đúng quy định.
Theo các đại biểu ở Long An, Quảng Trị, Tiền Giang, các địa phương đang gặp khó khăn trong việc thanh quyết toán về các chi phí tổ chức Lễ truy tặng, phong tặng Bà mẹ Việt Nam anh hùng, mai táng, di chuyển mộ liệt sĩ...Đồng thời, các đại biểu cho rằng: Bộ có thể xem xét phân cấp về chi trả chế độ ở một số nhóm đối tượng về hưởng một lần hoặc mai táng phí về cho cấp huyện hơn là dồn vào cấp tỉnh dẫn đến tình trạng quá tải công việc và giải quyết thời gian hưởng chế độ ưu đãi cho người có công được nhanh hơn, thuận lợi hơn.
Đối với công tác mộ liệt sĩ, một số đại biểu phản ánh khó khăn về quy trình xác nhận giám định ADN; có tình trạng thân nhân của liệt sĩ muốn tìm nhà ngoại cảm tìm mộ, sau đó xin được lấy mẫu sinh phẩm đi giám định ADN. Tuy nhiên, địa phương cũng không thể chấp thuận giải quyết do các văn bản hướng dẫn chưa quy định cụ thể và việc xác nhận từ mẫu sinh phẩm đó cũng không đảm bảo là chính xác nên cũng gặp khó khăn nhất định.
Ông Hoàng Tuấn Anh – Phó Giám đốc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Trị nêu khó khăn cụ thể của địa phương là: Theo quy định phải khắc lên bia mộ liệt sĩ trường hợp đã di chuyển nhưng với đặc thù tỉnh Quảng Trị có đến 72 nghĩa trang, trong đó có đến 62 nghĩa trang cấp xã với hàng ngàn bia mộ, ngoài ra, các bia mộ liệt sĩ đã được xây dựng kiên cố bằng đá và ghi đầy đủ thông tin của liệt sĩ.  Nếu khắc thêm phần nội dung đã di chuyển thì không đủ phương tiện, tiền bạc và tốn kém thời gian để hoàn thiện các nội dung theo đúng quy định từ các văn bản hướng dẫn.


Toàn cảnh hội nghị

Tiếp thu các kiến nghị, đề xuất để xem xét giải quyết vướng mắc
Trước những ý kiến chia sẻ khó khăn, bất cập của các đại biểu, lãnh đạo Cục Người có công đã giải đáp từng thắc mắc cụ thể. Đối với các trường hợp liên quan đến vợ liệt sĩ tái giá, đã có nhiều kiến nghị và hướng tới sẽ xem xét giải quyết các chế độ ưu đãi khác đối với vợ liệt sĩ tái giá vì hiện nay mới chỉ được hưởng trợ cấp hàng tháng là chưa thỏa đáng. Trong vấn đề rà soát, các tỉnh cần phải có báo cáo, số liệu cụ thể. Đặc biệt, cần thận trọng về số liệu đối tượng chưa được xác nhận, đối tượng hưởng sai.
Ông Hoàng Công Thái cũng lưu ý: Riêng về những bất hợp lý trong hỗ trợ một lần cho đối tượng hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có huân huy chương vẫn áp dụng mức trợ cấp 120.000 đồng/năm sẽ khó có thể điều chỉnh tăng thêm. Vì xét cả nước với khoảng 5 triệu người thuộc nhóm đối tượng này sẽ khó để có nguồn ngân sách chi trả trong điều kiện khó khăn chung hiện nay. Nhưng trên tinh thần hướng đến tạo mọi điều kiện cho người có công được hưởng chế độ tốt nhất, Bộ ghi nhận những đề xuất và có những vấn đề có thể được giải quyết được thì sẽ nhanh chóng sửa đổi, bổ sung các văn bản hướng dẫn để kịp thời tháo gỡ vướng mắc.
Theo ông Nguyễn Văn Tiến – Chánh Thanh tra Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, từ năm 2013-2014, Thanh tra Bộ đã tiến hành 12 cuộc thanh tra ở các tỉnh, thành về công tác thực hiện chính sách ưu đãi người có công. Kết quả đã phát hiện sai phạm 1.600/8.724 hồ sơ. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sai phạm. Trong đó, phổ biến là sai phạm về các loại giấy xác nhận, giấy tờ gốc bị tẩy xóa, ghi không đúng thông tin về địa bàn, vùng miền hoạt động kháng chiến...; giả danh sách thân nhân của người có công; trường hợp cấp giấy chứng nhận bị thương cho đối tượng sai thẩm quyền hoặc xác định sai tỷ lệ thương tật. Dẫn đến việc thu hồi, ra quyết định cũng gặp khó khăn khi có quá đông đối tượng, thời gian kéo dài mà có những lỗi sai thuộc về cán bộ chuyên môn nên số tiền truy thu rất lớn.
Với những khó khăn, vướng mắc đó, Thanh tra Bộ sẽ tiếp tục có hướng tiếp cận để cùng phối hợp với các bộ, ngành liên quan tiến hành tổng rà soát xác lập lại các hồ sơ, nhất là những hồ sơ được xác nhận từ phía quân đội. Đồng thời, tăng cường năng lực thanh tra và cũng đề nghị 25 địa phương đã ban hành Kế hoạch triển khai Đề án về Nâng cao năng lực thanh tra ngành Lao động – Thương binh và xã hội tiếp tục tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh để tổ chức triển khai. Còn các địa phương chưa ban hành được Kế hoạch cần có báo cáo và nhanh chóng ban hành Kế hoạch sớm nhất.
Liên quan đến vấn đề tài chính, đại diện Vụ Kế hoạch – Tài chính cũng đã trả lời những thắc mắc của các đại biểu. Với nguyên tắc thu chi tài chính rõ ràng, Vụ Kế hoạch – Tài chính đề nghị các địa phương, nhất là các cán bộ chuyên môn khi thẩm định hồ sơ, xét chi trả về số tiền hưởng chế độ, chi phí về mai táng, mộ liệt sĩ...cần nắm rõ nguyên tắc đầy đủ giấy tờ hợp lệ mới quyết toán. Đồng thời, những vấn đề còn vướng mắc về công tác thu chi trong các khoản thanh toán chế độ ưu đãi cho người có công liên quan đến các bộ, ngành khác thì sắp tới cũng sẽ có sự phối hợp, ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các địa phương thực hiện hiệu quả về chính sách ưu đãi người có công.
Phát biểu kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Doãn Mậu Diệp đánh giá: Hội nghị chuyên đề về chính sách ưu đãi người có công tổ chức ở khu vực phía Nam đã có những kết quả trao đổi quan trọng. Các đại biểu đã tập trung trao đổi, chia sẻ nhiều vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện chính sách ưu đãi người có công. Đã có những vấn đề khó khăn được đề cập thẳng thắn, những bất hợp lý về chế độ các nhóm đối tượng được nêu ra. Đây là những vấn đề không phải dễ dàng khắc phục tức thời.
Thứ trưởng nhấn mạnh: “Qua những ý kiến trao đổi của các địa phương, Cục Người có công tới đây cần có văn bản báo cáo tổng hợp các nội dung phản ánh, ý kiến đề xuất của các đại biểu để cùng xử lý và giải quyết các vướng mắc, khó khăn còn tồn tại trong công tác thực hiện chính sách ưu đãi người có công. Lãnh đạo Bộ và các lãnh đạo các cơ quan liên quan trong lĩnh vực này sẽ tiếp thu các ý kiến trao đổi để tiếp tục bổ sung, hoàn thiện các thông tư, Nghị định hướng dẫn thực hiện chính sách ưu đãi người có công. Đồng thời, mong muốn các địa phương nhiệt tình góp ý kiến về các dự bảo văn bản hướng dẫn để nhanh chóng đưa chính sách đi vào cuộc sống, đảm bảo quyền và lợi ích của người có công”./.

http://www.molisa.gov.vn/